Công nghiệp ôtô Việt: Chọn đường nào ?

Công nghiệp ôtô Việt: Chọn đường nào ?
Thực tế, không chỉ riêng lĩnh vực ô tô, mà nhiều lĩnh vục, ngành nghề khác khi không còn có những cơ chế, chính sách ủng hộ, đối mặt với sự hội nhập, cạnh tranh sâu, rộng trong khu vực và thế giới thì rất dễ buông xuôi, đồng nghĩa với thất bại. Cho đến thời điểm hiện nay, ngành công nghiệp ô tô có thể nói đã đổ vỡ nếu dựa trên các tiêu chí đã đề ra trong quy hoạch, chiến lược giai đoạn vừa qua.
Đề xuất ngược xu thế ?
Câu chuyện 8 DN sản xuất ô tô có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và hai DN ô tô trong nước mới đây có công văn gửi Thủ tướng chính phủ kiến nghị không giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe ô tô chở người dưới 10 chỗ, có dung tích xi lanh đến 2000 cm3 để kích cầu tiêu dùng thực sự làm nhiều người bất ngờ, bởi đây được xem là một trong những loại thuế đang làm cho giá ô tô ở VN thuộc hàng cao nhất thế giới. Nhiều người còn cho rằng đề xuất này ngược với xu thế, bởi việc giảm thuế, gia nhập, cạnh tranh với các nước trong khu vực đã có lộ trình đề ra từ lâu.
Một bất ngờ khác cũng khiến dư luận đặt câu hỏi là tại sao đề xuất này không xuất phát từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô VN (Vama) mà một số DN có đề xuất trên cũng là thành viên ? Không những vậy, bản thân các DN nêu trên cũng biết rất rõ về lộ trình giảm thuế, thực hiện các cam kết trong khu vực từ lâu, nhưng họ vẫn quyết định đầu tư, có sự tính toán kỹ càng. Nếu nói rằng việc giảm thuế sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN mình, của ngành thì tại sao các DN khác (Gần 20 DN lớn cả DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lẫn DN trong nước) lại không có ý kiến gì về vấn đề này. Không những vậy, họ còn luôn mong muốn giảm thuế, nhất là giảm thuế tiêu thụ đặc biệt để giá xe rẻ hơn (xét về mặt lý thuyết), người tiêu dùng dễ dàng mua xe và có thêm nhiều sự lựa chọn.
Nếu nói rằng chỉ giảm thuế cho các DN sản xuất, lắp ráp trong nước, trong khi không giảm thuế đối với xe nhập khẩu nguyên chiếc nhằm hỗ trợ DN, phát triển ngành thì các DN trên lại đang có mong muốn được tiếp tục bảo hộ. Đương nhiên điều đó đi ngược lại xu thế hội nhập, ngược lại với lộ trình đã được xác định. Nếu cứ tiếp tục đề xuất, xin bảo hộ về thuế, không đối mặt với sự cạnh tranh đã được xác định thì DN và ngành công nghiệp ôtô này khó có thể phát triển. Đó là chưa tính đến chuyện thực tế các DN ô tô thời gần 20 năm trước đây, trong một thời gian tương đối dài đã được hưởng rất nhiều ưu đãi, nhưng cuối cùng thì ngành công nghiệp ôtô VN vẫn quẩn quanh với lắp ráp, tỷ lệ NĐH ở mức độ thấp, xếp hạng thấp nhất trong 5 nước có ngành công nghiệp ô tô của Asean, giá xe bán vẫn cao vời vợi. Vậy, câu hỏi đặt ra là nếu tiếp tục ưu đãi thì ngành công nghiệp này có phát triển, giá xe có rẻ hơn hay không ? Chưa có ai, nhà quản lý lẫn chính các DN dám cam kết và trả lời được những câu hỏi này.
Hai con đường, một sự lựa chọn
Về mặt thời gian, có thể nói là quá chậm và muộn, nhưng điều quan trọng là định hướng nội dung như thế nào, chứ chưa bàn đến từng nội dung cụ thể. Một chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực này cho biết chỉ có hai lựa chọn cho sự phát triển ngành công nghiệp này và chúng ta chỉ được chọn một trong hai. Thứ nhất là tự phát triển theo một con đường riêng của mình. Điều này cho đến thời điểm hiện nay là quá khó, hầu như không thể bởi rào cản năng lực, kinh nghiệm và thời gian. Thứ hai là xem xét, học tập và lựa chọn con đường phát triển công nghiệp ô tô của một nước khác, có thể là trong khu vực. Thực tế, trong dự thảo lần này có xem xét và nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm phát triển ô tô của Thái Lan và Indonesia, nhưng không chọn cách phát triển kinh nghiệm của một trong hai nước, mà là lồng nghép. Có thể nói như ông Dương Đình Giám, Viện trưởng, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công nghiệp Bộ Công Thương, cơ quan chủ trì soạn thảo thì hầu hết các chính sách đề xuất trong bản Dự thảo cuối cùng đã được các Bộ ngành thống nhất cao và DN đồng thuận. Điều này có thể đúng, nhưng câu hỏi đặt ra là bao nhiêu DN đồng thuận ? Và những DN không đồng thuận vẫn cứ tiếp “tục bơi”, tiếp tục kiến nghị thì ngành công nghiệp này sẽ như thế nào? Một điều luôn được chính các nhà quản lý và DN khẳng định là ngành công nghiệp ô tô mang tính toàn cầu rất cao. Và nếu các công ty con của một số hãng ô tô không đồng thuận thì cũng khó để phát triển ngành công nghiệp này. Tại VN, dù là thị trường nhỏ, nhưng hầu như tất cả các hang ô tô lớn trên thế giới đều đã có mặt với những sản phẩm, thế mạnh khác nhau và việc tìm được một định hướng có được sự đồng thuận cao của tất cả các hãng là điều không dễ gì làm được.Việc các DN đang phải “tự bơi” cũng có nguyên nhân của nó. Đó là việc thiếu một định hướng, chiến lược, giải pháp mới cho sự phát triển của ngành công nghiệp này. Đây cũng là vấn đề nóng trong suốt mấy năm qua, được chỉ đạo, bàn thảo rất nhiều, tranh luận gay gắt. Nhưng đến thời điểm hiện nay, dự thảo Quy hoạch phát triển công nghiệp ô tô đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 vẫn chỉ là đang được trình Thủ tướng chính phủ xem xét, quyết định.

Nguồn: dddn.com